تبلیغات
پیام مشاور
پیام مشاور
قالب وبلاگ

عزت نفس

در فرهنگ لغت Webster از عزت نفس به عنوان اعتماد و رضایت در خویشتن و نظر مثبت فرد درباره ی خویش یاد شده است.

كوپر اسمیت معتقد است، عزت نفس قضاوت شخصی درباره ی ارزشمندی خود است كه بخشی از آن، از كودكی به بعد، از طریق پسخوراندهای حاصل از نتیجه بخش بودن رفتار شكل می گیرد.

مكی و اسمیت درباره ی عزت نفس بیان می كنند:

عزت نفس یكی از عوامل تعیین كننده ی رفتار در انسان به شمار می رود. در حقیقت برداشت و قضاوتی كه افراد از خود دارند تعیین كننده ی چگونگی برخورد آن ها با مسائل مختلف است. فردی كه عزت نفس پایین دارد و برای خود ارزش و احترامی قایل نیست، ممكن است دچار انزوا، گوشه گیری و یا پرخاشگری و رفتارهای ضد اجتماعی شود. عزت نفس را   می توان مجموعه ای از افكار، احساسات، عواطف و تجربه ها تصور كرد كه در فرایند زندگی اجتماعی شكل می گیرند. مجموعه ی هزاران برداشت، ارزیابی و تجربه ای كه فرد از خود دارد، باعث می شود كه نسبت به خود احساس خوشایند، ارزشمند بودن یا برعكس آن را داشته باشد.

مازلو  معتقد است كه وقتی برای خود احترام قایل شویم، احساس ارزشمندی و شایستگی    می كنیم، در غیر این صورت در مقابله با زندگی احساس حقارت، دلسردی و ناتوانی می كنیم. برای دستیابی به این هدف باید خود را خوب بشناسیم، سازگار باشیم و بتوانیم فضایل و نقاط ضعف خود را به طور عینی تشخیص دهیم، وقتی این نیازها را بر طرف كردیم، آنگاه به سوی عالی ترین نیازها یعنی به تحقق خود روی می آوریم و می توانیم خود را بشناسیم و استعدادهای خویش را شكوفا سازیم

مازلونیز عنوان می کند لازمه ی احساس تعلق به وجود آمدن احساس امنیت است ولازمه بوجودآمدن عزت نفس ،به وجودآمدن دونیازاحساس امنیت واحساس تعلق است ولازمه مسئولیت پذیری تأمین احساس امنیت، احساس تعلق وعزت نفس است؛ازسوی دیگر نقش مدرسه بسیار تعیین کننده ترازخانواده است.همچنین مازلو اظهار می دارد: نیاز به عزت نفس از نیروی زیادی برخوردار است و انسان را به كارهای فوق العاده وا می دارد. وی می گوید: عزت نفس عبارت است از، اینكه، فردی خودش را آدم به درد بخوری بداند و دیگران نیز او را آدم مفیدی بشناسند. این احساس وقتی ارضاء می شود كه فرد احساس ارزش، قدرت، سودمندی و اطمینان نماید. نیاز به عزت نفس با عواملی چون ارزش، احترام، مسئولیت و موفقیت ارتباط دارد.          

براندن می گوید: انسان نیاز دارد به خود احترام بگذارد، زیرات برای نیل به ارزش ها ناگزیر از عمل است. و به منظور آن كه وارد عمل شود نیاز دارد كه به ثمره ی عمل خود ارج نهد. برای آن كه انسان خواهان ارزش هایی باشد، باید خود را شایسته آن بداند.

 نیاز به عزت نفس از دو حقیقت اساسی تأثیر می پذیرد و هر دوی آن ها برای انسان ها، ذاتی است. اول آن كه، افراد در استفاده ی درست از هوشیاری، به بقاء و تسلط موفقیت آمیزی  بر محیط وابسته اند. دوم، زندگی و بهزیستی افراد بستگی به توانایی آن ها در اندیشیدن دارد. هر فرد در تنظیم فعالیت هایش، عنصر قطعی انتخاب و مسئولیت شخصی را دخالت می دهد.

استوار براساس مكتب روان پویایی، فرمولی برای عزت نفس تهیه كرد كه این چنین است. نوزاد پس از تولد به طور فزاینده ای از وابستگی و ناتوانی خود و نیاز به بزرگسالان آگاه می شود. اگر در خانواده ای متولد شده باشد كه پذیرنده ی وی باشند و مورد محبت، نوازش و علاقه قرار گیرد، به تدریج در طی رشد و تكامل خود، احساس ارزشمندی می كند. والدین را به عنوان موضوعات خوب درونی می سازد و بر اثر تأیید و تصدیق بیرونی، حس ارزشمندی در او درونی می شود. حال اگر همین نوزاد در خانواده ای به دنیا آمده باشد كه مورد پذیرش، لطف و نوازش قرار نگیرد، از همان ابتدا دچار احساس فقدان ارزشمندی    می شود و این نقیصه طی فرایند رشد روانی به گونه های متفاوتی بر رفتار فرد تأثیر می گذارد.

عزت نفس از دیدگاه اسلام

در اسلام و متون اسلامی واژه ی عزت نفس با بیان گوناگونی آمده است ولی در حقیقت مفهوم واحدی را بیان می كند. واژه هایی مانند كرامت نفس، احترام نفس، حریت نفس، نفاست نفس و شرافت نفس به تكرار در روایات و احادیث دیده می شود.

قرآن كریم از نفس به عنوان بزرگترین سرمایه ی آدمی یاد می كند و نفس را آن قدر ارزشمند می داند كه اگر معامله ای صورت گیرد، جزبا پروردگار عالم این معامله نیست. به عبارت دیگر نفس آن قدر پربهاست كه نمی تواند موردمعامله قرار گیرد، مگر در برابر خالق جهان. چنانچه امیرالمؤمنین (ع) در نامه ای خطاب به امام حسن(ع) كه در نهج البلاغه آمده است می فرمایند:

«اكرم نفسك عن كل ذنبه» : نفس خویش را از هر پستی، بزرگ و برتر بدارد.

اسلام معتقد است كه انسان از كرامت و شرافت ذاتی برخوردار است. او آن گاه خویشتن واقعی خود را درك و احساس می كند كه این كرامت و شرافت را در خود درك كند و خود را برتر از پستی ها و دنائتها و اسارات ها و شهوترانیها بشمارد.

حضرت رسول اكرم(ص) فرموده اند: حاجت هایتان را بخواهید و عزت نفس را از دست ندهید. اگر حاجت خودتان را با دوست و رفیق مطرح می كنید تا آن جایی كه شرافتتان و عزت نفس و سلامت تان پایمال نشود مانعی ندارد. در نهج الفصاحه آمده است: «اطلبوا الحوائج بعزه الانفس» یعنی در طلب نیازها، عزت نفس خود را حفظ كنید.

اسلام معتقد است كه بخشی از عزت نفس اكتسابی است و انسان می تواند عزت نفس را از طریق مختلف كسب كند. روش ها و عوامل نیل به عزت نفس عبارتند از:

1-معرفت نفس و خودشناسی: در سایه شناخت خود، فرد خود را به مقام والایی كه شایسته ی آن است      می رساند، زیرا كسی كه خود را نمی شناسد باعث جهل می شود و این خود سبب می شود قدر خود را نشناسد و لذا كرامتش ذایل می شود.

2- تقوی: در تقوی دو بعد مطرح است. اول ترك محرمات، دوم انجام واجبات و مستحبات كه هر دوی این موجبات ایجاد عزت نفس و كرامت نفس را فراهم می آورد.

3-ادب: نكته ی مهم در ادب، تكریم افزایی و عزت بخشی آن است. با ادب است كه فرد به كرامت می رسد.

4-علم: علم نیز موجب افزایش كرامت انسان می شود.

5- حسن خلق: مدار عزت واقعی بر پایه ی حسن خلق است. حضرت علی(ع) در این مورد می فرمایند: اكرم الحسب الخلق: عالی ترین مایه شرف انسان حسن خلق است.

6-صداقت و راستگویی: زیرا دروغ هم باعث رو سیاهی و حقارت نفس می شود و هم نشأت گرفته از حقارت نفس است.

7- وفای به عهد: وفا به عهد و پیمان آرایش و زینت كرامت نفس است. هنگامیكه انسان به عهد خود وفا كند در خود احساس عزت خواهد نمود.

8-كار: انسان در سایه ی كار به عزت نفس نایل می شود. امام صادق(ع) فرمود: حفظ عزت نفس یعنی صحبگاهان برای كسب و كار رفتن و نفس خود را گرامی داشتن.

9-انجام امور شخصی توسط خود: كار خود را شصاً انجام دادن مایه ی عزت نفس است.

10- عدم تحقیر خود: حدیث است نبوی كه می فرماید: اگر حاجتی به دیگران دارید از آن ها بخواهید، ولی با عزت نفس بخواهید. یعنی برای حاجت، خودتان را نزد دیگران پست و ذلیل نكنید و عزت تان را حفظ كنید.

طبقه بندی عزت نفس:

عزت نفس معمولاً به دو طبقه، عزت نفس بالا و پایین تقسیم می شود.

عزت نفس بالا یعنی احساس غرور در خود و قبول كردن عملكرد خود، هنگامیكه فرد استعداد ذاتی خود را با كیفیت مثبت پرورش می دهد.

 افرادی كه عزت نفس بالایی دارند، تمایل دارند بیشتر به نقاط قوت خود توجه كنند تا به نقاط ضعف خود. همچنین این افراد برای پذیرش  ارزیابی های مثبت از خود آمادگی بیشتری نشان می دهند. به عبارتی اشخاص دارای عزت نفس بالا می توانند خودشان را به گونه ای مثبتی ارزیابی كنند و برخورد مناسبی نسبت به نظریات مثبت خود و دیگران دارند.

 در مقابل كسی كه از عزت نفس پایین برخوردار است، اغلب یك نگرش مثبت مصنوعی نسبت به دنیا از خود نشان می دهد و در نا امیدی تلاش می كند تا به دیگران و خودش نشان می دهد كه او شخص لایقی است، یا ممكن است در درون خود انزوا گزیند و از ارتباط با دیگرانی كه از آن ها می ترسد، اجتناب كند. شخص برخوردار از عزت نفس پایین اساساً فردی است كه غرور كمی در خودش احساس كرده است .

عزت نفس ضعیف موجب می شود كه ما خود واقعی مان را با شرمندگی پنهان كنیم و مانع شكوفایی توانایی هایمان شویم. نداشتن عزت نفس كافی در نوجوانان به احساسات ناسالمی چون خشم، اضطراب و افسردگی منجر می شود. عزت نفس پایین روی جنبه های مختلف زندگی تأثیر می گذارد و به ارتباطات فرد با اطرافیان لطمه وارد می كند. نوجوانانی كه عزت نفس پایینی دارند در صحبت و گفت و گو خود را كم جرأت و بازنده می پندارند و در زمینه های اجتماعی عصبی، مضطرب و همیشه منتظر شكست هستند. این افراد بیشتر از افراد با عزت نفس بالا انتظار دارند از طرف دیگران ارزشیابی های منفی دریافت كنند. افرادی كه از عزت نفس بالایی برخوردارند تا حدودی این احساس را دارند كه با ارزش و مورد قبول اطرافیان خود هستند. این افراد با سایرین راحت هستند و قادرند كه در موقعیت های اجتماعی به طور خود جوش عمل كنند و به راحتی در برابر عقاید گرو تسلیم نمی شوند.

به طور كلی افراد با عزت نفس پایین، توانایی خود برای ابراز تمایلات جنسی، مورد احترام و توجه بودن، شنیدن انتقاد، تقاضای كمك یا حل مشكلات را سركوب می كنند. این اشخاص برای اجتناب از قضاوت های بیشتر و عدم پذیرش مكرر، دیوارهای دفاعی برپا می كنند. ممكن است خود را سرزنش كنند، عصبانی و ناامید شوند و یا خویشتن را در فعالیت های آرمانگرایانه غرق نمایند و گاه نیز به الكل یا مواد مخدر، روابط جنسی ناسالم و بزهكاری متوسل شوند. به بیان دیگر عزت نفس پایین با آسیب های فردی و اجتماعی فراوانی همراه است.

علائم عزت نفس

علائم عزت نفس بالا در كودكان و نوجوانان

1-دیدگاه مثبت، خوشبختانه و پر انرژی در زندگی 2- اشتیاق برای كسب تجارب جدید3- احساس اطمینان از كارآمدی و شایستگی خود4- آگاهی از خود دقیق وپذیرش توانایی های و ناتوانییهای خود5- توانایی ارزیابی از عملكرد خود به طور عینی 6- عدم نیاز جدی به پاداش بیرونی از سوی دیگران7- توانایی پذیرش انتقاد بدون نفرت و حالت تدافعی گرفتن 8- توانایی تحمل شكست بدون تسلیم و درمانده شدن 9- احساس توانایی كنترل بر زندگی خود 10-پذیرش دوستانه و محترمانه عقاید و نظر دیگران 11- نداشتن تمایل به صدمه به دیگران و همچنین نداشتن احساس برتری بر دیگران

علائم عزت نفس پایین در كودكان و نوجوانان

1-دیدگاه منفی، بدبینانه و منفعل در زندگی  2- بی میلی برای كسب تجارب جدید 3- عدم اطمینان از كارآمدی و شایستگی خود4- فقدان آگاهی از خود 5- ضعف ارزیابی در عملكرد خود به طور عینی 6- نیاز شدید به تشویق و تأیید از سوی دیگران7- گرایش افراط آمیز به شكست خوردن8- احساس عدم كنترل بر زندگی، ضعف و نا امیدی9- نگرش انتقادآمیز به دیگران و احساس نا امنی10- اعتقاد منفی و پایین درباره ی خود11- تمایل به صدمه زدن به دیگران و احساس برتری نسبت به آن ها 

منابع:

كیخانی، 1378

شاملو، 1387

مظاهری و همكاران، 1385

کردلو، 1387

حیدری، 1377

هاشمی،1383

براندن، 1992

 بابایی، 1385

مطهری، 1366

اسلامی نسب، 1373

مطهری،1366؛به نقل ازمصباح،1384

حسینی نسب و وجدان پرست، 1381

هافمن ولوی، 1988

غضنفری و ریاحی، 1383

مك كی و فنینگ، 2000؛ ترجمه شهرآرای، 1386

صفی خانی، 1385


طبقه بندی: آموزش،
[ یکشنبه 1 خرداد 1390 ] [ 12:15 ب.ظ ] [ اسماعیل مهدوی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

نویسندگان
نظر سنجی
نظرشما راجع به این وبلاگ چیست؟






آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
پیام مشاور

.

تماس با ما

تعبیر خواب آنلاین


فونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا ساز
فونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا ساز
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...